Tất tần tật về bảo bối mang tên: Sổ Từ Vựng

Có hàng ngàn cách để cải thiện khả năng tiếng Anh của bạn nhưng bạn đã bao giờ nghe đến món bảo bối mang tên Sổ Từ Vựng chưa? ;)

1. Tạo sao bạn nên sử dụng một cuốn sổ từ vựng?

Vậy sổ từ vựng là gì?

Sổ từ vựng là một cuốn sổ nhỏ để bạn ghi chép từ vựng. Thuận tiện nhất là bạn nên sử dụng cuốn sổ vừa đủ nhỏ để có thể cho vào túi và có thể mang đi bất cứ đâu, như cuốn này đây.

Nhiều người học tiếng Anh cảm thấy việc ghi nhớ vốn từ rất khó khăn.

Việc hiểu rõ một từ nghĩa là bạn không chỉ có khả năng nhận biết từ đó, mà còn sử dụng nó một cách chính xác.

Nhưng làm sao ta có thể đi từ việc nhận biết và hiểu một từ đến việc sử dụng nó chính xác khi viết và nói tiếng Anh?

Bạn cần củng cố trí nhớ lâu dài về từ hay cụm từ mà bạn đang ghi nhớ.

Khi bạn học được một từ mới trong lớp hay trong lúc tự học, từ được lưu lại trong trí nhớ ngắn hạn. Bạn có thể nhận biết và thậm chí sử dụng từ này trong lúc học và một thời gian ngắn sau đó, nhưng rồi bạn sẽ quên mất nó.

Bạn cần chuyển từ đó sang trí nhớ dài hạn của mình. Cách duy nhất để làm được việc này là đọc, nghe và sử dụng nó nhiều lần.

Vậy thì tại sao cuốn sổ từ vựng lại có ích cho việc nhanh chóng mở rộng vốn từ như vậy?

Cuốn sổ từ vựng là một công cụ xuất sắc giúp bạn chuyển từ vựng mới từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn.

Bạn có thể sử dụng sổ từ vựng để ghi chép và ôn tập lại vốn từ, giúp bạn đọc, nghe và sử dụng từ này nhiều lần, điều này giúp bạn ghi nhớ từ.

Ghi chép và ôn tập là sẽ nhớ.

Nhưng làm cách nào để sử dụng cuốn sổ từ vựng?

Có rất nhiều cách để sử dụng sổ từ vựng, nhưng có hai bước quan trọng: ghi chép và ôn tập.

2. Cách để ghi chép nghĩa từ mới

Giờ nói về việc ghi chép từng vựng nhé.

Khi bạn học thêm từ vựng mới, hãy ghi chép ngay lập tức. Có nghĩa là chép xuống ngay lúc đó.

Hành động ghi chép từ mới xuống sẽ giúp bạn ghi nhớ từ đó sau này.

Vậy, bất kể bạn đang ở trong lớp, đang học ở nhà, hay đang ra ngoài, tốt nhất là bạn hãy ghi chép lại từ vựng khi bạn đọc được từ mới. Đừng trì hoãn!

Có bốn bước đơn giản. Bước đầu là ghi chép từ mới một cách chính xác và rõ ràng.

Việc này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng nhiều người học nhận thấy họ không thể đọc được ghi chú của chính họ, hay họ ghi chép sai rồi học từ vựng bị sai chính tả theo. Vậy nên, hãy luôn kiểm tra đúng chính tả của từ mới nhé.

Vậy bạn cần ghi chú những gì khác nữa?

Bước tiếp theo là ghi chú nghĩa của từ.

Có nhiều cách để làm việc này, tùy thuộc vào từ hay cụm từ bạn muốn học.

Lấy ví dụ là từ soup (súp). Bạn nghĩ viết cùng với từ pea (đậu) hay chicken (gà)  sẽ giúp bạn ghi nhớ nghĩa của từ nhiều hơn?

Đúng là “đậu” và “gà” là những ví dụ về súp, nhưng ghi xuống nghĩa theo kiểu này có thể không giúp bạn nhớ được nghĩa từ soup.

Tuy nhiên, tôi khá chắc chắn rằng hầu hết mọi quốc gia đều có món súp, nên dịch nghĩa sẽ là cách nhanh chóng và rõ ràng để cho ra nghĩa từ súp.

Tôi là người Thổ Nhĩ Kỳ, nên tôi sẽ sử dụng bản dịch tiếng Thổ Nhĩ Kỳ nhé. Bản dịch nghĩa từ soup trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là çorba.

Nhiều học viên cũng nhận thấy rằng cách vẽ hình cũng giúp họ ghi nhớ từ vựng. Nên bạn hãy vẽ một tấm hình và dán ở trang bên tay phải, để minh họa cho nghĩa của từ.

Đối với những từ đơn giản, như từ soup, thì chép bản dịch ra ngôn ngữ mẹ đẻ cũng tốt.

Tuy nhiên, nhiều từ không có bản dịch trực tiếp. Vì thế, tốt nhất là bạn nên ghi chép nghĩa tiếng Anh.

Nhưng, hãy dùng từ ngữ của chính bạn; đừng sao chép nghĩa trong từ điển!

Cách này sẽ giúp việc hiểu và nhớ nghĩa của từ dễ dàng hơn.

Thử làm một ví dụ nhé. Bạn biết từ tasty (ngon) không?

Từ này miêu tả thức ăn có hương vị đậm đà.

Có thể nói từ này là một tính từ tích cực, khá giống với delicious (thơm ngon), nên ta có thể viết một ký hiệu tích cực kế bên nghĩa của nó.

Đối với các tính từ, ghi chép những từ trái nghĩa cũng rất hữu ích.

Ta có thể dùng ký hiệu này cho từ trái nghĩa: #

Từ trái nghĩa của tasty là taseless (nhạt nhẽo). Từ này miêu tả thức ăn thiếu mùi vị.

Đây là một tính từ tiêu cực, nên ta có thể viết ký hiệu tiêu cực bên cạnh nghĩa.

Việc sử dụng sổ từ vựng là một quá trình học tập và nên gắn với cá nhân bạn, nên hãy thử nghiệm ghi chép nghĩa của từ theo nhiều cách khác nhau. Nhưng cho dù bạn quyết định ghi chép nghĩa theo cách nào, hãy chắc chắn ghi chép rõ ràng để sau này còn đọc lại.

Vậy, có 4 bước để ghi chép từ vựng. Đầu tiên, viết từ mới xuống rõ ràng và chính xác.

Thứ hai, ghi chép nghĩa của từ.

Tiếp theo là gì?

 

3. Cách ghi chép dạng của từ mới

Hãy tự hỏi chính mình hay giáo viên bạn: từ này có phải là danh từ? Động từ? Tính từ? Hay thành ngữ?

Nhớ rằng các cụm từ cũng có thể là danh từ hay động từ, nên điều trên đúng cho cả từ và cụm từ.

Nếu nó là danh từ, thì là danh từ đếm được hay không đếm được? Ghi chú lại để bạn hiểu được cách sử dụng từ hay cụm đó. Bạn có thể ghi chú dạng từ trong dấu ngoặc đơn ở kế bên.

Trong ví dụ dưới đây, từ soup (súp) là một danh từ, nên bạn có thể ghi chú chữ n phía sau nó. Bạn có thể biểu thị từ này có thể đếm được hay không đếm được bằng cách ghi C hay U.

Bạn có thể ghi chữ adj để miêu tả từ tasty và tasteless là những tính từ.

Việc sử dụng các từ viết tắt rất có ích để ghi chú dạng từ. Sau đây là một số ví dụ.

 

(n.) nghĩa là danh từ

(v.) nghĩa là động từ

(C) nghĩa là đếm được

(U) nghĩa là không đếm được

 

(adj.) nghĩa là tính từ

(adv.) nghĩa là trạng từ

(mwv) là động từ nhiều chữ

(ID) là thành ngữ

Sử dụng từ viết tắt giúp bạn ghi chú dạng từ nhanh chóng và tiết kiệm chỗ trống hơn trong sổ từ vựng.

Vẫn còn một thứ nữa mà bạn cần ghi chú đấy.

 

4. Cách ghi chú phiên âm của từ mới.

Bạn đang học tiếng Anh. Điều đó có nghĩa bạn nên ý thức được phát âm tiếng Anh rắc rối và bất quy tắc đến cỡ nào.

Cho nên bạn nên ghi chú lại một vài chi tiết phát âm của từ.

Ví dụ nhé, bạn có thể viết phiên âm theo ngữ âm học, đánh dấu âm được nhấn, đánh dấu những âm câm hay chữ cái không phát âm và tô đỏ những âm khó đọc hay âm bất quy tắc.

Ví dụ, đôi lúc có nhiều học sinh nhầm lẫn phát âm của từ soup với từ soap. Nên, nguyên âm trong ví dụ này chính là điểm mấu chốt.

Đây là ký hiệu cho tiếng “oo”: /ʊː/ Bạn không cần phải sử dụng các ký hiệu ngữ âm, nhưng chúng có thể giúp bạn nhớ đúng phát âm.

Tốt hơn là nên bắt đầu với nguyên âm. Bạn có thể viết /ʊː/ dưới những chữ đọc ra âm này, “oo”.

Chữ tasty có nhiều hơn một âm tiết, vậy bạn nên ghi chú dấu nhấn trong từ này.

Bạn có thể vừa ghi lại dấu nhấn và gạch dưới nguyên âm được nhấn này.

Trong từ tasty, dấu nhấn đặt tại chữ “a”. Một vài người học có lẽ sẽ cần ghi phiên âm của nguyên âm này. Và phiên âm ở đây là /eɪ/. 

Trong lúc nói, chữ “t” thứ hai trong từ tasteless không phát âm. Vậy bạn có thể trình bày điểm này bằng cách đánh dấu chéo nhỏ dưới chữ đó.

Vậy giờ ta đã có thông tin cơ bản cần thiết để ghi chú.

Chúng ta đã biết cách ghi chú từ vựng một cách rõ ràng và chính xác. Chúng ta đã kiểm tra chính tả, và cũng đã ghi chú nghĩa, loại từ và phát âm của các từ.

Vậy thì chắc bạn đã nhận ra Talks đã sử dụng nhiều màu khác nhau.

Sử dụng màu sắc rất hữu ích để ghi chú một cách nhất quán. Nghĩa là sử dụng một màu cố định cho một loại ghi chú.

Bạn có thể sử dụng nhiều màu sắc khác nhau cho các loại từ khác nhau, như Talks đã làm ở trên: các danh từ màu đen còn tính từ thì màu đỏ.

Bạn cũng có thể dùng nhiều màu khác nhau cho động từ và trạng từ. Cách này sẽ giúp bạn hiểu và nhớ dạng từ nhanh chóng.

Tương tự như vậy, sử dụng một màu sắc riêng biệt để ghi chú phát âm sẽ khiến chúng nổi bật lên. Như tôi vẫn luôn dùng màu xanh.

Cuối cùng, bạn có thể sẽ muốn thêm nhiều thông tin vào các ghi chú của mình sau này. Vậy, hãy chừa chỗ trống dự phòng nhé.

Còn gì nữa mà bạn muốn thêm vào không? Bạn sẽ sớm biết ngay sau đây!

 

5. Ghi nhớ vốn từ bằng cách ôn tập và phát triển các ghi chú của bạn.

Giờ thì bạn đã biết cách ghi chú từ mới vào sổ từ vựng của mình.

Nhưng chỉ vậy thôi vẫn chưa đủ: bạn cũng cần phải ghi nhớ chúng nữa.

Khi học tiếng Anh, bạn có thể quên mất khoảng 80% số từ mới nếu không chịu ôn tập.

Ôn tập từ vựng là bạn phải nhìn đi nhìn lại và sử dụng chúng. Bạn không cần phải dành quá nhiều thời gian mỗi lần ôn tập. Quan trọng nhất là bạn phải ôn đi ôn lại nhiều lần trong một thời gian dài.

Hãy mang theo cuốn sổ từ vừng bên mình mọi lúc mọi nơi để bạn có thể ôn tập.

Và hãy lập một bảng kế hoạch ôn tập. Tưởng tượng ngay rằng bạn mới thấy vài từ mới sáng nay. Và bạn đã ghi chú lại những từ và cụm bạn muốn học trong cuốn sổ.

Làm cách nào để ôn tập từ vựng?

Nghiên cứu cho thấy đa số học sinh quên đi đến 80% kiến thức học được trong vòng 24 giờ.

Nên, sau giờ học, không lâu sau khi bạn đã ghi chú từ mới học được, bạn hãy dành ra 5 phút để nhìn lại chúng.

Thời điểm tốt nhất để ôn tập là 10 phút sau đó, là lúc mà bạn vẫn còn nhớ phần lớn bài học. Có thể trong lúc bạn đang chờ xe buýt hay đang uống cà phê; bạn có thể lấy cuốn sổ từ vựng ra để ôn tập nhanh chóng.

Hãy đọc qua những gì mà bạn đã viết.

Ghi nhớ nghĩa, dạng từ và phát âm của chúng.

Đọc lại từ ấy trong đầu: “Soup là corba.”

Sau đó, hãy kiểm tra lại khả năng nhớ của mình. Bạn có thể che phần nghĩa trong cuốn sổ lại, nhìn vào từ mới để xem bạn có nhớ nghĩa của chúng không.

Tiếp theo bạn có thể che các từ (bên trái) lại để xem bạn có nhớ cách đọc những từ ấy khi nhìn vào phần nghĩa của cuốn sổ không: “Corba là Soup.”

Hãy tập trung vào phần phát âm.

Giờ hãy mở phần bên trái và kiểm tra từ và phát âm của chúng.

Vào cuối ngày, khi có nhiều thời gian hơn, bạn có thể ngồi xuống và thêm vào các ghi chú của mình vài thông tin.

Đầu tiên, bạn nên thêm vào những tập hợp từ nếu bạn tìm được.

Các tập hợp từ là những ví dụ của những từ có thể đứng cùng với nhau.

Một cuốn từ điển tốt sẽ trình bày cho bạn các tập hợp từ. Hãy sử dụng từ điển tiếng Anh, như từ điển Cambridge, Oxford hay Macmillan để tra từ vựng.

Vậy còn những tập hợp từ với soup? Ta thường dùng những từ để chỉ nhiều loại súp khác nhau. Ví dụ như:

 

Chicken soup (súp gà)

Potato soup (súp khoai tây)

Tomato soup (súp cà chua)

 

Ta cũng có thể sử dụng những từ như:

 

A bowl of soup (một tô súp)

A tin of soup (một lon súp)

Hãy viết ra những tập hợp từ vào chỗ trống bạn đã chừa ra dưới từ đó. Chúng sẽ giúp bạn ghi nhớ từ đó theo cách nó được sử dụng thực tế.

Một thủ thuật hữu ích khác là viết ra nhiều câu có chứa các từ mới đó.

Và cách tốt nhất để ứng dụng thủ thuật trên để ghi nhớ từ mới là cá nhân hóa chúng ra. Nghĩa là bạn phải viết một câu có ý nghĩa với chính mình. Ví dụ:

My Mum loves tomato soup, but I hate it. (Mẹ tôi thích ăn súp cà, nhưng tôi thì ghét nó).

Vậy là sau ngày thứ nhất, bạn đã học được vài từ mới, đồng thời ghi được nghĩa, dạng từ và phát âm của chúng rồi đấy.

Và bạn cũng đã ôn tập lại từ vựng bằng cách xem lại ngay sau khi bạn thấy từ ấy lần đầu tiên.

Bạn cũng đã ôn tập lại lần nữa, bằng cách tra nghĩa từ đó trong từ điển và thêm các tập hợp từ và các câu của cá nhân mình.

Xin chúc mừng! Giờ bạn đã ghi chép đủ các thông tin trong cuốn sổ của mình để bắt đầu ứng dụng chúng cho việc mở rộng vốn từ của mình rồi đấy.

Cảm ơn bạn vì đã theo dõi!